تحلیلی بر اعترضات اخیر در کشور عراق

اعتراضات عراق در واکنش به مشکلات اقتصادی است که مردم آنجا سالهاست با آن دست و پنجه نرم می‌کنند.
فقر، اوضاع مسکن، مشکل برق، بیکاری به ویژه در فارغ‌التحصیلان دانشگاهی، فساد گسترده و سوءمدیریت از علل تظاهرات بوده است.

درخواست‌های ۱۳گانه‌ای که توسط نمایندگان معترضان به رئیس پارلمان داده شد نیز غالبا متمرکز بر اوضاع دانشجویان و فارغ‌التحصیلان، مسکن و اوضاع معیشتی بوده است.

تظاهرات اخیر بدون حضور رسمی احزاب و هواداران آنها برگزار شد.
به نظر می رسد برنامه‌ریزی برای این تظاهرات از مدتی قبل صورت گرفته و در صفحات فیسبوک این امر مشهود بود.

بخشی از احزاب جزئی از حکومت فعلی هستند و در تشکیل آن نقش داشته اند، شاید ناشناس بودن منشأ این تظاهرات باعث شد تا احزاب درمجموع بااحتیاط فاصله خود را با آن حفظ کنند.

هرچند آثار فساد در سراسر عراق دیده می‌شود و مناطق سنی و شیعه دچار محرومیت‌های فراوان هستند و حتی اقلیم کردستان نیز به نوعی درگیر فساد خاندانی است ولی نکته قابل تأمل آنجاست که اکثر تظاهرات ها در شهرهای شیعه نشین رخ میدهد! و مناطق کردنشین و اهل سنت برخلاف جنوب و مرکز عراق، در تظاهرات های سال های اخیر مشارکت نداشتند.
باید توجه داشت که مرکز و جنوب عراق به دلیل بافت فرهنگی و مذهبی مشترک با ایران، منطقه نفوذ تهران است.

تحریک بدنه اجتماعی مردم این نقاط علیه ایران برای تضعیف نفوذ مورداشاره تهران در این مناطق موضوعی است که نباید از آن به سادگی گذشت.

اعتراضات ضدایرانی نبود.
بررسی مطالبات معترضان در جلسه با رئیس پارلمان هم نشان داد که هیچ خواسته سیاسی به خصوص درمورد ایران وجود ندارد.
اما طبیعی است که اگر بپذیریم تظاهرات فعلی یک طرح برای فشار خارجی بر دولت عبدالمهدی و تنبیه او به دلیل برخی اقدامات و رفتارهای اخیر وی است و طراحان بر بستر مطالبات واقعی و مشروع مردم در خصوص اوضاع معیشتی حرکت کرده‌اند و برخی رسانه‌ها نیز در تهییج احساسات معترضان نقش داشته‌اند و لذا در این میان نیز برخی افراد ممکن است شعارهای ضد ایرانی سر دهند.

در بررسی علل و ریشه‌های تظاهرات در عراق از سال‌های اخیر تاکنون همیشه دو دسته در مقابل یکدیگر قرار گرفته‌اند. افرادی که مطلقا تظاهرات را برنامه‌ریزی و فتنه عوامل داخلی یا خارجی علیه عراق می‌دانند و افرادی که تظاهرات را کاملا مردمی برمی‌شمارند و نقشی برای عواملی تحریک‌کننده و برنامه‌ریزی‌کننده داخلی و خارجی نیستند.

واقعیت آن است که عراق به دلیل شرایط ویژه‌اش در منازعات منطقه‌ای و بین‌المللی و حضور بازیگران فعال از منطقه و خارج آن، به ویژه در طول سال‌ها اخیر صحنه این رقابت‌ها و درگیری ها بوده است.
در این بین قدرت های مختلف تمایل به اِعمال نفوذ بیشتر در بغداد و کاستن از نفوذ رقبا دارند. بخصوص آمریکا و ایران در موضوع عراق.

دی۱۳۹۷ ترامپ گفت:
“چیزی به نام عراق نیمه‌دوست_نیمه‌دشمن وجود ندارد و این کشور یا دوست ماست یا دشمن ما.”

رفتارها و اقدامات نخست‌وزیر عراق مورد رضایت آمریکا و همپیماناننیست و بنابراین طبیعی است که برای ارسال پیام قاطع به نخست‌وزیر، از ابزارهای منحصربفرد خود استفاده کنند.
ایجاد ناامنی و تزلزل جایگاه نخست‌وزیر یکی از این ابزارهاست. لذا در تظاهرات اخیر نمی‌توان از نقش عوامل خارجی در برنامه‌ریزی آن غافل ماند.

درمورد امکان سقوط دولت و برگزاری انتخابات زودرس، تا این لحظه فضا چندان روشن نیست.
برخی فراکسیون‌ها و احزاب عضویت خود را در پارلمان به تعویق انداخته‌اند و برخی دیگر مانند سائرون و نصر، خواهان استعفای نخست‌وزیر و برگزاری انتخابات زودهنگام شده‌اند. با این حال نمی‌توان گفت این احزاب چقدر در رفتار خود صادق هستند.
این احتمال وجود دارد که احزاب و گروه‌ها برای ژست ایستادن در کنار مردم یا حتی ممانعت از سقوط دولت عبدالمهدی دست به تعلیق حضور خود زده‌ باشند.
افتادن پارلمان از حد نصابِ تشکیل جلسات عملا مانع از انجام هرگونه مناقشه و مذاکره برای بررسی عملکرد دولت و حتی گفت‌وگو درباره استعفا یا ادامه کار آن خواهد شد. علاوه بر آنکه برخی جریان‌ها مانند کردها مخالف رفتن عبدالمهدی هستند.
هنوز باید صبر کرد هرچند معتقدم تظاهرات اخیر و مطالبات احزاب برای استعفا باعث سرنگونی عبدالمهدی نخواهد شد مگر آنکه خود وی شخصا تمایلی برای ادامه فعالیت نداشته باشد.

همزمانی این رخداد با ایام اربعین این دغدغه را به وجود آورده بود که استمرار ناآرامی ممکن است تأثیرات خود را بر امنیت یا سطح مشارکت زائران بگذارد!
درحالی که در فضای مجازی و بین زائران ایرانی، این اعتقاد وجود دارد که رخدادهای اخیر برای تخریب اربعین برنامه‌ریزی شده است و همین مسئله باعث شده تا عزم جدی‌تری در میان ایرانی‌ها برای انجام مناسک اربعین امسال دیده شود.

سید رضا قزوینی

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *